12

Kas

Dokuma Tezgahı Nasıl Kullanılır? Yeni Başlayanlar İçin Adım Adım El Dokuma Rehberi (2026)

Geleneksel el dokumacılığı, hem zihni dinlendiren meditatif ritmi hem de kendi ellerinizle atkı, şal, kilim, çanta ve duvar panosu gibi kalıcı eserler üretmenin verdiği mutlulukla günümüzün en popüler zanaat hobilerinden biridir. İlk kez bir dokuma tezgahı satın alan pek çok kişi “Dokuma tezgahı nasıl kullanılır, çözgü ipleri nasıl gerilir ve ilk dokumaya nasıl başlanır?” sorularının yanıtını arar.

Türkiye’nin yerli ahşap dokuma tezgahı üreticisi Deriko Sanat olarak; taraklı ve döner leventli masaüstü tezgahlarımızda (DRK-40, DRK-60 ve DRK-80) ilk dokumanızı aynı gün başarıyla tamamlamanız için 5 adımlık eksiksiz başlangıç rehberini hazırladık.

Adım 1: Ahşap Dokuma Tezgahı Kurulumu ve Masa Sabitleme (15 Dakika)

Deriko DRK serisi ahşap dokuma tezgahı modelleri, kargoda zarar görmemesi için özenle paketlenmiş demonte gövde parçalarıyla elinize ulaşır. Kurulum için ek bir el aletine ihtiyacınız yoktur:

  • Gövde Montajı: 18 mm 1. sınıf huş ağacından üretilen yan dikmeleri, ön/arka travers çubuklarını ve döner çözgü leventlerini kutudan çıkan alyan anahtarı ve bağlantı vidalarıyla yaklaşık 10–15 dakika içinde birleştirin.
  • Masa Sabitleme: Çözgü sarımı sırasında tezgahın kaymaması için kutu içeriğinde standart olarak sunulan masa sabitleme aparatlarını (işkenceleri) kullanarak tezgahınızı çalışma masanızın kenarına sabitleyin.

Adım 2: Proje Planlama ve Çözgü İpliği Hesaplama

Dokuma işleminde boyuna gerilen sabit ipliklere çözgü (warp), enine mekikle geçirilen ipliklere ise atkı (weft) adı verilir (Detaylı kavramlar için El Dokuma Terimleri Sözlüğü yazımıza göz atabilirsiniz).

  • İlk Proje İçin İplik Seçimi: Yeni başlayanlar için esnemeyen, tüylenmeyen ve kopmaya dirençli pamuk makrome ipi (1,5 mm – 2 mm) veya bükümlü koton/yün karışımlı iplikler en ideal çözgü malzemesidir.
  • Metraj Hesabı: Deriko tezgahlarında bulunan gücü tarağı 1 cm’de 3 diş (30/10 DPI) sıklığındadır. Örneğin 30 cm genişliğinde ve 150 cm uzunluğunda bir kışlık atkı dokumak istiyorsanız kaç adet çözgü teline ve toplam kaç metre ipliğe ihtiyacınız olduğunu saniyeler içinde öğrenmek için ücretsiz Dokuma Çözgü Hesaplayıcı aracımızı kullanabilirsiniz.

Adım 3: Çözgü Sarımı ve Gücü Tarağından (Heddle) İplik Geçirme

Taraklı (rigid heddle) bir el dokuma tezgahı kullanmanın en büyük kolaylığı, çözgü iplerini doğrudan tezgah üzerinde hazırlayabilmenizdir:

  1. Gücü tarağını tezgahın orta yuvasına yerleştirin.
  2. Kutu içinden çıkan çözgü sabitleme aparatını masanızın karşı ucuna (veya istediğiniz çözgü uzunluğuna göre 1,5 – 2,5 metre uzağa) sabitleyin.
  3. İpliğinizi arka levent çubuğuna bağlayın; kancalı cımbız yardımıyla gücü tarağındaki geniş kanallardan (yarık/slot) bir halka çekerek karşıdaki çözgü çubuğunun etrafından dolaştırın.
  4. Tüm kanallardan eşit gerginlikte geçtiğinizde, arka levent mandalını çevirerek çözgü iplerinizi pürüzsüz biçimde arka levente sarın (her turda iplerin üst üste binmemesi için kutudan çıkan PVC ayırıcı şeritleri araya yerleştirin).
  5. Son olarak, kanallardaki çift tellerin her birinden birer teli yanındaki küçük deliklerden (eyelet) geçirip ön levent çubuğuna eşit gerginlikle bağlayın.

Adım 4: Ağızlık (Shed) Açma ve Mekikle Dokuma

Çözgü ipleriniz gerildiğine göre artık dokumaya başlayabilirsiniz:

  • 1. Sıra (Üst Ağızlık): Gücü tarağını yukarı kaldırıp üst yuvaya oturtun. Deliklerden geçen tüm ipler yukarı kalkarken, kanallardaki ipler aşağıda kalacak ve ortada üçgen bir boşluk (ağızlık / shed) oluşacaktır. Üzerine atkı ipi sardığınız ahşap mekiği bu boşluktan sağdan sola kaydırın.
  • Sıkıştırma (Vurma): Gücü tarağını yuvasından çıkarıp kendinize doğru hafifçe çekerek geçirdiğiniz atkı ipini hizalayın.
  • 2. Sıra (Alt Ağızlık): Şimdi gücü tarağını alt yuvaya indirin. Bu kez üstteki ve alttaki ipler yer değiştirecek ve bir önceki sırayı kilitleyecektir. Mekiği soldan sağa geçirin ve tarakla sıkıştırın.
  • Kenar Düzgünlüğü İpucu: Atkı ipini mekikle geçirdikten sonra yatay olarak dümdüz çekmek yerine 30 derecelik küçük bir yay (tepecik) bırakarak tarakla sıkıştırırsanız, dokumanızın sağ ve sol kenarları içe doğru daralmaz ve cetvel gibi düzgün ilerler!

Adım 5: Dokudukça Levent İlerletme ve Tezgahtan Çıkarma

Ön kısımda 15–20 cm dokuma yaptığınızda, arka levent mandalını bir-iki diş gevşetip ön levent mandalını çevirerek dokuduğunuz kumaşı alt silindire sarın. Bu sayede 62 cm’lik masaüstü tezgahınızda 2 ila 3 metre uzunluğunda kesintisiz şal, runner veya kilim dokuyabilirsiniz. Dokumanız bittiğinde çözgü iplerini ön ve arkadan 10–15 cm saçak payı bırakarak kesin ve ikili düğümlerle sabitleyin.

Başlangıç İçin Hangi Ahşap Dokuma Tezgahı Modelini Seçmelisiniz?

Eğer henüz tezgahınızı seçmediyseniz, 2026 yılı güncel dokuma tezgahı fiyatları ve kullanım amacına göre önerilerimiz:

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Related

Posts